Artikel 75 van het burgerlijk wetboek wijst uitdrukkelijk de ambtenaar van de burgerlijke stand aan als de enige bevoegde om de artikelen van het burgerlijk wetboek voor te lezen tijdens de huwelijksceremonie. Deze bevoegdheid is niet deelbaar en kan niet gedelegeerd worden aan een naaste, getuige of externe vierder. De hele kwestie van “wie kan voorlezen” wordt dus geregeld door de juridische status van de persoon die de ceremonie leidt.
Handtekeningdelegatie en bevoegdheid om een burgerlijk huwelijk te vieren
De burgemeester is van rechtswege de ambtenaar van de burgerlijke stand in zijn gemeente. Hij kan deze functie delegeren aan een adjunct of, in geval van verhindering van alle adjuncten, aan een gemeenteraadslid met een schriftelijke delegatie. Deze delegatie moet worden geformaliseerd door een gemeentelijk besluit.
Aanrader : Ontdek het inspirerende pad van Franse ondernemers en hun onverwachte successen
De gedelegeerde verkrijgt dan alle bevoegdheden van de ambtenaar van de burgerlijke stand voor de betreffende ceremonie, inclusief de verplichting om de artikelen voor te lezen die door artikel 75 zijn opgelegd. Het gaat hier niet om een eenvoudige toestemming om “aan tafel te presideren”: de gedelegeerde brengt de juridische verantwoordelijkheid van de gemeente op zich net als de burgemeester.
We zien regelmatig verwarring tussen de delegatie van de functie van de burgerlijke stand en de delegatie van administratieve handtekeningen. Een gemeenteraadslid dat is gedelegeerd om gewone akten van de burgerlijke stand (geboorten, overlijdens) te ondertekenen, kan niet automatisch een huwelijk vieren. De delegatie moet expliciet gericht zijn op het vieren van huwelijken. Bij gebreke daarvan is de ceremonie aangetast door een gebrek aan bevoegdheid, wat een grond kan vormen voor een nietigverklaring.
Verder lezen : Wie is Avamind? Het parcours en de geheimen van de opkomende Twitch-streamer
Wat betreft de voorlezing van het artikel van het burgerlijk wetboek tijdens het huwelijk, is het kader strikt: geen enkele ambtenaar van de gemeente, geen enkele baliemedewerker van het gemeentehuis, geen enkele gekozen vertegenwoordiger van een andere gemeente kan de ambtenaar van de burgerlijke stand die territoriaal bevoegd is, vervangen.
Verplichte voorgelezen artikelen van het burgerlijk wetboek: juridische reikwijdte van elke tekst
Artikel 75 verplicht de voorlezing van vijf verschillende teksten, die elk een specifieke functie vervullen in het verzamelen van de geïnformeerde toestemming van de toekomstige echtgenoten.
- Artikel 212: wederzijdse verplichtingen van respect, trouw, bijstand en ondersteuning. Deze tekst vormt de basis van de wederzijdse plichten tussen echtgenoten.
- Artikel 213: gezamenlijke leiding van het gezin, deelname aan de opvoeding van de kinderen en voorbereiding van hun toekomst. Deze tekst is verplicht gesteld voor de voorlezing door de wet van 4 maart 2002 betreffende het ouderlijk gezag.
- Artikel 214 (eerste alinea): bijdrage aan de huwelijkslasten in verhouding tot de respectieve mogelijkheden van elk.
- Artikel 215 (eerste alinea): gezamenlijke keuze van de gezinswoning en verbod voor een echtgenoot om deze alleen te beschikken.
- Artikel 371-1: definitie van het ouderlijk gezag als geheel van rechten en plichten met als doel het belang van het kind. Ook hier is de voorlezing van dit artikel opgenomen in het kader van de wet van 4 maart 2002.
Aangezien artikel 75 van openbare orde is, kan de ambtenaar niet besluiten om een tekst weg te laten met het argument dat het paar niet van plan is kinderen te krijgen of dat hij de voorlezing overbodig acht. Geen enkele beoordeling van opportuniteit is toegestaan.
Herschrijving of letterlijke voorlezing van de artikelen van het burgerlijk wetboek
Een punt dat de populaire gidsen bijna nooit behandelen: de ambtenaar is niet verplicht om elk artikel woord voor woord voor te lezen. De jurisprudentie en de administratieve praktijk staan een herschrijving toe, op voorwaarde dat de volledige inhoud van elke verplichting daadwerkelijk wordt overgebracht aan de toekomstige echtgenoten.
We raden echter aan dat beginnende ambtenaren zich houden aan de letterlijke voorlezing. Herschrijving brengt het risico van gedeeltelijke omissie met zich mee, en een echtgenoot zou theoretisch een gebrek aan informatie kunnen inroepen om de geldigheid van de toestemming aan te vechten. Het risico is in de praktijk klein, maar het bestaat.
Getuigen, naasten en seculiere vierder: wat de wet verbiedt
De getuigen van het huwelijk hebben een precies gedefinieerde rol volgens het burgerlijk wetboek: zij bevestigen de werkelijkheid van de ceremonie en ondertekenen de huwelijksakte. Zij hebben geen enkele bevoegdheid om de artikelen van het burgerlijk wetboek voor te lezen of om de toestemming van de echtgenoten te verzamelen.
De verwarring komt vaak voort uit de seculiere ceremonie, die steeds gebruikelijker wordt, waar een naaste persoonlijke teksten, gedichten of gekozen fragmenten kan voorlezen. Deze ceremonie heeft geen juridische waarde. Ze vindt doorgaans plaats na de passage in het gemeentehuis en vervangt op geen enkele manier de burgerlijke viering.
Zelfs wanneer een gast een fragment van het burgerlijk wetboek symbolisch voorleest tijdens een seculiere ceremonie, heeft deze voorlezing geen juridische gevolgen. Alleen de voorlezing door de ambtenaar van de burgerlijke stand in het kader van de burgerlijke ceremonie voldoet aan de eisen van artikel 75.
Aanwezigheid van een tolk tijdens de verplichte voorlezing
Wanneer een van de toekomstige echtgenoten het Frans niet begrijpt, wordt de aanwezigheid van een tolk een afzonderlijke verplichting. De tolk vertaalt de voorlezing van de artikelen van het burgerlijk wetboek en de vragen met betrekking tot de toestemming. Het is niet de tolk die de artikelen “voorleest”: hij geeft in een andere taal weer wat de ambtenaar in het Frans uitspreekt.
De tolk moet meerderjarig zijn, zonder te nauwe familiebanden met de echtgenoten, en zijn identiteit wordt vermeld in de huwelijksakte. Het ontbreken van een tolk wanneer dit vereist is, schaadt de toestemming, aangezien de echtgenoot de verplichtingen waaraan hij zich verbindt, niet heeft kunnen begrijpen.
Wetsvoorstel voor verlichting van de voorlezing tijdens het burgerlijk huwelijk
Een senatoren wetsvoorstel dat in april 2018 werd ingediend, had tot doel de verplichting tot voorlezing van de artikelen van het burgerlijk wetboek tijdens huwelijksvieringen te verlichten. De tekst, gepresenteerd door senator Jocelyne Guidez en verschillende tientallen medeondertekenaars, vertrok van de constatering dat de volledige voorlezing van vijf artikelen de ceremonie verlengt en in sommige familiale situaties ongepast kan lijken.
Dit voorstel is niet gerealiseerd. Artikel 75 blijft ongewijzigd, en de voorlezing van alle teksten blijft verplicht. De discussie illustreert echter een spanning tussen het republikeinse formalism en de verwachtingen van de koppels, die vaak een meer gepersonaliseerde ceremonie wensen.
De voorlezing van de artikelen van het burgerlijk wetboek door de ambtenaar van de burgerlijke stand blijft de enige voorlezing die juridische gevolgen heeft tijdens een huwelijk. Geen enkele getuige, geen enkele naaste, geen enkele seculiere vierder kan deze vervangen. Elke personalisering van de ceremonie gaat via de vrije teksten, die aanvullend worden voorgelezen, nooit ter vervanging.